Istorijat MMA

Istorijat nastanka MMA sporta

U istoriji čovečanstva svaka od drevnih civilizacija, imala je neku svoju veštinu borenja golim rukama (rvanje, udaranje itd). Najverovatnije da je prapočetak MMA (Mixed Martial Arts - mešavina borilačkih veština) u Grčkom sportu tog vremena, pod imenom Pankration.

Grci su 648 godine pre nove ere, sport Pankration uveli na Olimpijske igre. Reč Pankration je kombinacija dve grčke reči »pan«, koja znači sve, i »kratos«, koja znači moć ili snaga. U pitanju je prilično dobar opis samog sporta, pošto je u pitanju bila kombinacija helenskog boksa i rvanja. Sport je imao samo dva pravila: bez ujedanja i kopanja očiju, mada su i ove tehnike bile dozvoljene kod Spartanaca. Mečevi su se završavali jedino ako bi jedan od takmičara ostao bez svesti, ili ako bi se predao podizanjem ruke. Često bi ove borbe trajale satima, a ponekad su se završavale smrću jednog, ili oba takmičara. Ovaj sport je postao najpopularniji događaj na Olimpijadi, i u čitavoj Grčkoj.

- Pankration -

Borbe su se održavale u areni, ili u ringu koji je bio kvadratnog oblika, dužine od 3,5 - 4m , što je činjeno jer je favorizovana borba prsa u prsa. Borba je imala i sudiju koji je bio opremljen prutom ili palicom kojom je sprovodio pravila, koje su često bivale kršena. Tehnike koje su se upotrebljavale bile su udarci rukama, nogama, laktovima i kolenima, poluge i davljenja. Koristili su se i udarci nogom u noge, prepone i stomak. Udaralo se u stojećem stavu, mada je većina borbi u Pankrationu završavala na podu, gde se i rvalo i udaralo. Borci Pankrationa su bili poznati po svojim grepling mogućnostima, i primenjivali su veliki broj tehnika, kao što su obaranja, davljenja, gušenja, poluge. Gušenje je bilo najčešći uzrok smrti u Pankrationu.

Borci Pankrationa drevne Grčke su postajali heroji, i teme brojnih mitova i legendi. Poznata je i legenda o Arihionu, Dioksipusu, Polidamosu, a čak se i za Herkula verovalo da je borac Pankrationa. Aleksandar Veliki je među njima tražio vojnike, jer su njihove vešine u nenaoružanoj borbi bile legendarne. Mnogi od njih su sa Aleksandrom osvajali Indiju 326 godine pne. To se smatra početkom azijskih borilačkih veština, koje većinom svoje korene nalaze u Indiji tog vremena. Pankration je prva zabeležena forma onoga što će kasnije biti poznato kao mešavina borilačkih veština, i nešto najdalje u čemu je bilo koje društvo došlo u dozvoljavanju golorukog borbenja bez pravila.

Sa jačanjem Rimskog carstva opada popularnosti Pankrationa u Grčkoj, a ovaj vid borenja biva zamenjen Gladijatorskim borbama. Znatno kasnije, rvanje i boks su postali dominantni sportovi na Zapadu, dok su tradicionalne borilačke veštine cvetale u Aziji. Ovako stanje je ostalo vekovima.

Moderna takmičenja u MMA imaju dug istorijat, koji se pruža čak do 1800-ih godina kada su se rvači koji su predstavljali veliki broj stilova koji su uključivali jiu-jitsu, catch-as-catch-can (uhvati-kako-možeš), collar-and-elbow (kragna-i-lakat), grčko-rimski i mnogi drugi, sastajali na turnirima i revijalnim borbama širom čitave Evrope. Ipak, popularnost profesionalnog rvanja je nestala nakon Prvog svetskog rata, da bi se nakon nekog vremena pojavila u dva glavna pravca: „šut“ (shoot), u kojem su se borci zaista takmičili, i „šou“ (show) koji se u velikoj meri zasnivao na koreografiji i teatru, koji se kasnije razvio u moderno profesionalno rvanje.

Savremeni MMA najviše vodi poreklo od takmičenja bez pravila (Vale Tudo) koja su postala popularna u Brazilu početkom XX veka. Ovaj sport je međunarodni uspeh postigao tek od 1993. kroz UFC turnire (Ultimate Fight Championship), koje je u USA pokrenuo Rorion Grejsi.

Početkom 1900-ih u Brazilu se održavaju borbe bez pravila, pod nazivom Vale Tudo (sve dozvoljeno). U to vreme je bilo puno Japanskih doseljenika koji su u Brazilu vežbali Judo i Jujutsu. Najpoznatiji, ali ne i jedini, predstavnici Jiu-Jitsu tog vremena, bili su članovi familije Grejsi - Karlos i Helio Grejsi, koji su doprineli razvoju i popularizaciji Brazilskog Jiu-Jitsu, kao osnove Vale Tudo borenja.

- Vale Tudo borbe -

Familija Grejsi je bila uspešna u većini tadašnjih Vale Tudo borbi, sve dok im početkom 2000. jedan Japanski borac nije zadao problema. Nakon popularizacije UFC turnira u USA, Japan je započeo seriju Vale Tudo turnira pod imenom Praid (Pride), a jedan borac na svom samom početku privukao je pažnju svih. Bio je to Kazuši Sakuraba. Sakuraba nije bio tada poznat borac, ali je bio kreativan i iskusan. Sakuraba je predstavljao Japanski stil rvanja, koji se u mnogo čemu razlikuje od Američkog rvanja. Najveća razlika je ta što Japansko rvanje ima izvanredno znanje u završnicama u parteru. Stil rvanja koji je Sakuraba primenjivao, izgledao je skoro kao Jiu-Jitsu, a i postoje tvrdnje da je Sakuraba uporedo trenirao i Jiu-Jitsu. Neka istraživanja su dokazala da je Sakurabu trenirao nosilac crnog pojasa u BJJ , Serdjo Penha.

Sakuraba je pobedio u mečevima sa veoma teškim protivnicima iz Japana, uključujući tu i crni pojas u BJJ Konan Silveru. Njega je pobedio polugom na laktu (Juji Gatame), kao i Portugalca Čeiv Brakoa, dobrog poznavaoca BJJ. To je bilo znatno pre Sakurabinih mečeva protiv familije Grejsi.

Sakurabina prva pobeda bila je nad Rojlerom. Sakuraba je bio teži od Rojlera preko 18kg. Borba je završena prekidom od strane sudije, uz negodovanje Rojlera.

- Sakuraba i Rojs -

Drugi je bio Rojs. Ova borba je trajala oko 1h i 30min nakon čega je iz Rojsovog ugla bačen peškir.

Treći je bio Renzo Grejsi. Renzo se borio veoma dobro, sve dok Sakuraba nije plasirao istu polugu kojom je pobedio i Rojlera. Poluga je bila plasirana iz stojećeg stava i kada su njih dvojica pali na pod, tokom pada pukla je Renzova ruka. I ponovo članovi Grejsi familije nisu pobedili, a sudija je prekinuo borbu.

Četvrti je bio Rajan Grejsi, koji je predao borbu nakon povrede ramena i tako izgubio odlukom sudija.

Grejsi familija je u tadašnje vreme veoma retko gubila mečeve. Den Henderson je pobedio Renzo Grejsija i to je jedna od retkih pobeda koje je izvojevao neko van Jiu-Jitsu sporta, nad članovima familije Grejsi.

Rorion Grejsi je pokrenuo 1993. UFC u Americi. Kao predstavnik BJJ bio je Rojs Grejsi. On je pobedio sve protivnike iz drugih borilačkih veština u nadmetanju nazvanom Ultimate Fight Championship. Rojs (188cm i 78kg) je učestvovao na prva tri UFC turnira i otišao ne poražen sa 11 pobeda i 1 nerešenim rezultatom. Ovaj tip borenja je bio poznat u Brazilu pod imenom Vale Tudo (sve dozvoljeno), da bi kasnije u USA postao poznat kao NHB (No Holds Barred). Efikasnost ove veštine doprinela je tome da BJJ postena poznat širom sveta.

- Rojs Grejsi -

Novembra 1993. godine, veliki broj Amerikanaca se prvi put sreo sa BJJ. Godinama u USA, su ljudi bili obmanjivani misticizmom i pogrešnim shvatanjima stvorenim od strane Holivuda. Da bi smo skratili već dobro poznatu priču, rećićemo da je Rojs Grejsi, mršavi Brazilac, dominirao protiv šampiona Kung Fua, Karatea, Boksa, Kikboksa, Rvanja i drugih borilačkih veština u takmičenju nazvanom UFC. Za razliku od današnjih MMA nadmetanja, Rojs je morao da se bori četiri puta u jednom turniru. Nije bilo težinskih kategorija, a Rojs je najčešće bio lakši od protivnika, ponekad i preko 40kg, pa i znatno više. Bilo je samo nekoliko pravila: bez kopanja očijiu, bez ujedanja i bez ograničenja trajanja borbe.

Iako je ovo u USA bilo prvo predstavljanje javnosti BJJ protiv drugih stilova borenja, to nije bio i prvi put da borba u parteru dokazuje svoju prednost u odnosu na udaračke tehnike. Gene Label (predstavnik Judoa) borio se 1963. protiv šampiona u boksu pod imenom Milo Savidž i izvojevao efektnu pobedu.

Rikson Grejsi, Heliov treći sin, je po mnogima najpoznatiji predstavnik svoje familije. On je postao poznat kada je sa 18 godina pobedio do tada ne poraženog uličnog borca Rei Zulua (Kralj Zulu). Crnac Zulu, bivši robijaš, do tada je imao 60 mečeva i ni jedan poraz, ali i pored toga Rikson ga je zadavio i tako postao novi šampion. Sledeće godine Zulu je ponovo izazvao Riksona, ali i je i ovaj put izgubio davljenjem.

- Rikson i Zulu -

Nakon UFC-a i Rojsovih pobeda, pokrenula se MMA scena i širom sveta započinju organizovanja brojnih turnira ovog vida borenja. Jedan od najpoznatijih turnira slobodnog borenja svakako jeste Praid, koji se održava u Japanu. Kao Predstvanik BJJ na Praid turnirima učestvovao je Rikson Grejsi, izašavši iz svih mečeva kao pobednik. Godine 1994. Grejsi su se konačno revanširali Japancima. U prvom kolu Japan Vale Tudo Turnira sastali su se Jošinori Niši (najbolji učenik Masahiko Kimure) i Rikson Grejsi. Rikson ga je zadavio za manje od 3 minuta. Iste te večeri pobedio je još dva protivnika i tako postao šampion Turnira.

- Rikson na Praid turnirima -

Posle 1993. i Rojsovih i Riksonovih pobeda na UFC-u i Praidu došlo je do revolucije u svetu borenja, a širom Planete započinju organizovanja brojnih turnira ovog vida borenja: Amerika – UFC, WCC, MARS itd; Japan – Japan Vale Tudo, PRIDE, K-1 HERO'S, Shooto, Ichigeki itd; Australija – AUFC; Rusija – AFC; Engleska – Cage Rage; Brazil – Jungle Fight i brojni drugi turniri. Zahvaljujući svemu ovome publika polako počinje da spoznaje prave vrednosti, tako da »filmske borilačke veštine« konačno bivaju shvaćene kao velika prevara.

Nakon ovih početaka, na MMA sceni se pojavljuju brojni značajni predstavnici ovog sporta širom sveta. Ovi "savremeni gladijatori" u mnogo čemu se razlikuju od BJJ boraca sa početka 1990-tih. Vrlo brzo dolazi do pojave brojinih, veoma uspešnih novonastalih stilova borenja, medju kojima su najpoznatiji , Čute boks (Chute-box), Šuto (Shooto) i Šuters (Shooters) stilovi. Pobeda na turnirima i šampionatima današnjice skoro da je nemoguća, ukoliko borac osim BJJ dobro ne vlada udaračkim tehnikama (boksom, Kik boksom, Tajlandskim boksom) kao i rvanjem. Zbog toga se u svetu, za ovakav vid borenja, ustalio termin MMA (Mixed Martial Arts – mešavina borilačkih veština). Ovaj termin najbolje opisuje koncepciju slobodnog borenja, a to je da su u jednu celinu uklopljene razne borilačke veštine, tvoreći tako sistem borenja koji u sebi objedinjuje rvačke i udaračke tehnike, a borba se vodi na svim distancama i nivoima (od stojećeg stava do partera).

Shooters (Šuters) MMA

Šuters MMA (Shooters MMA) je, zajedno sa najboljim svetskim borcima i instruktorima, razvio izvanredan koncept mešavine borilačkih veština (MMA), i taj se koncept svakodnevno adaptira i usavršava. Koncept ima dugi razvojni put, pošto tim postoji od 1996.

Jedna od glavnih snaga koncepta je struktura, koja svakom pokretu daje prirodno mesto u sistemu borenja. Struktura pokriva sve delove MMA borbe, a jedan od glavnih ciljeva je taj da se sve tehnike mogu veoma lako uvežbavati do potune automatizacije. Ponavljanje pomaže kod učenja, razvija sposobnosti mnogo brže, i pomaže borcu da se brzo prilagodi tehnikama, te da ih adekvatno iskoristi u borbi.

Sve tehnike su prilagođene za MMA borenje i izabrane zbog svoje efikasnosti. Pokreti se uklapaju jedni sa drugima i prate isti obrazac. Svaka tehnika je do detalja objašnjena. Metod treninga, kao i principi, teorija i strategija su integrisani u koncept. Šuters MMA koncept se prenosi obukom trenera kroz nekoliko izvanrednih kurseva.

Shooters MMA koncept je razvio August Valen (August Wallen) u saradnji sa mnogim instruktorima i borcima iz tima. Razvoju je doprinelo i nekoliko međunarodnih instruktora. Trojica od njih su imala najveći uticaj:

Rendi Kotur (Randy Couture),

Murilo „Nindža“ Rua (Murilo "Ninja" Rua)

Roj Heris (Roy Harris)

Koncept Shooters MMA je izjednačio uticaj sve tri strategije borenja (udaračke, rvačke i parterne). Trening podseća na boks, rvanje i BJJ, ali sa manjim brojem tehnika. Naglašeno je korišćenje udaraca za pripremu bacanja, kako oboriti protivnika i zadržati poziciju, udarci na tlu, itd.

Profesionalni Shooters borci će se boriti u bilo kojoj ozbiljnoj MMA promociji, obično pod manje strogim pravilima i za sada imaju velikog uspeha na svetskoj sceni. Šutersi redovno održavaju sopstvene Vale Tudo turnire kao i takmičenja pod strožijim pravilima za amaterske borce u timu. Ovim amaterskim nadmetanjem je omogućeno da se budući profi borci, postepeno dovode na što viši nivo borenja.

Logo dizajn: - Veb dizajn: Jovan Milićević